Shembja e një objekti të vjetër në fshatin Jabllanicë të Gjakovës, më 1 shkurt, ku humbën jetën tre të mitur, është duke u hetuar nga Prokuroria, e cila rastin e ka iniciuar si “Shkaktim i rrezikut të përgjithshëm”.
Por, kjo Prokurori ende nuk ka bërë të ditur se kush saktësisht po hetohet apo dyshohet të jetë shkaktar apo fajtor në lidhje me incidentin.
Sipas Komunës së Gjakovës, ky objekt i braktisur ishte ndërtuar para vitit 1999 dhe ishte djegur rreth atij viti, duke lënë pas një strukturë të dobët, e cila u shemb në rrethana të panjohura duke zënë brenda fëmijët – dy 15 dhe një 13-vjeçar.
“Duke qenë në pronësi private, komuna nuk ka kompetenca të ndërmarrë asnjë veprim në lidhje me objektin”, i tha Radios Evropa e Lirë, zëdhënësi i Komunës, Artan Haraqija.
Ai shtoi se lidhur me këtë objekt nuk kanë pasur ndonjë ankesë apo kërkesë për rrënimin apo sigurimin e tij, qoftë nga pronari apo banorët afër.
Haraqija shtoi po ashtu se “në raste të caktuara kur vetë inspektorët [komunalë] mund të vërejnë ndonjë objekt që paraqet rrezik, atëherë kontaktohet pronari dhe i shpjegohen mundësitë dhe procedurat për rrënimin e objektit”.
Megjithatë, sipas tij, deri më tani nuk kanë pasur “ndonjë rast ekstrem kur paraprakisht është vlerësuar shkallë e lartë e rrezikshmërisë”.
Komuna, po ashtu, nuk ka bërë të ditur nëse ka përpiluar ose do të përpilojë ndonjë dokument që identifikon objektet private apo publike me rrezikshmëri për shembje në këtë zonë.
“Në total nuk mund të flasim për numër të madh të objekteve të tilla, veçanërisht në zonë urbane dhe në zona të banuara nëpër fshatra”, tha Haraqija.
Çfarë thonë ligjet?
Komuna apo organet komunale konsiderohen ndër organet e para përgjegjëse për reagim dhe parandalim në disa raste të fatkeqësive natyrore, ku përfshihen edhe rreziqet nga shembja.
Kjo çështje është e rregulluar me Ligjin për parandalimin e fatkeqësive natyrore dhe në veçanti në Planin e Reagimit Kombëtar të miratuar në fund të vitit 2023.
Ky plan i përpiluar nga Qeveria thotë se me incidentet, në përgjithësi, duhet të përballen niveli më i ulët i mundshëm administrativ sikurse policia, zjarrfikësit… dhe personeli tjetër në nivelin lokal.
Sipas këtij plani, kur një incident aktual ose i mundshëm ka përmasa dhe kompleksitet të tillë sa që konsiderohet si “incident me karakter kombëtar”, përgjegjësia bie edhe mbi nivelin qendror, përfshirë Ministrinë e Punëve të Brendshme, e cila vepron në koordinim me ministritë dhe agjencitë e tjera qeveritare.
Në veçanti, plani parasheh që kryetari i komunës është përgjegjës për koordinimin e resurseve komunale në funksion të “adresimit të të gjithë spektrit të veprimeve për parandalim, gatishmëri, reagim dhe rimëkëmbje nga incidentet, përfshirë fatkeqësitë natyrore dhe ato të tjera”.
Kryeqyteti me 61 shtëpi në rrezik shembjeje
Rreth 90 kilometra larg Gjakovës, edhe kryeqyteti i Kosovës, Prishtina, po ashtu përballet me rreziqe nga objektet e vjetra.
Lulzim Fushtica, drejtor i Emergjencave në këtë komunë, i tha Radios Evropa e Lirë se rreth një muaj më parë kishin bërë identifikimin e rreth 61 shtëpive, disa mureve si dhe një lokali, që rrezikojnë të shemben.
Ai tha se komuna i bën këto vlerësime çdo gjashtë muaj dhe kryen inspektime dhe intervenime sipas nevojës nëpër objekte të ndryshme.
