Irani dhe SHBA-ja kanë rënë dakord për një armëpushim të kushtëzuar dyjavor, gjatë të cilit trafiku detar do të lejohet përmes Ngushticës së Hormuzit. Kjo vjen më shumë se një muaj pasi SHBA-ja dhe Izraeli nisën sulme të koordinuara ndaj Iranit, dhe disa orë pasi Presidenti i SHBA-së Donald Trump kërcënoi se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte” nëse Irani nuk e rihap Ngushticën. Kryeministri i Pakistanit Shehbaz Sharif, i cili ka ndërmjetësuar negociatat, tha herët të mërkurën se armëpushimi hyri në fuqi menjëherë.
Çfarë dimë deri më tani për marrëveshjen.
Çfarë kanë thënë SHBA dhe Irani?
Trump tha se kishte rënë dakord të “pezullonte bombardimet dhe sulmet e Iranit për një periudhë dy-javore” nëse Teherani pranon të rihapë Ngushticën e Hormuzit, një rrugë jetësore transporti për naftën dhe eksportet e tjera nga Gjiri. Në një postim në Truth Social, Trump tha se ishte dakord me armëpushimin e përkohshëm sepse “ne tashmë i kemi përmbushur dhe tejkaluar të gjitha objektivat ushtarake”. Kjo vjen pasi ai më parë paralajmëroi se SHBA-të mund ta eliminonin Iranin “brenda një nate” dhe se “një qytetërim i tërë do të vdesë sonte, për të mos u kthyer më kurrë” – kërcënime që u dënuan nga shefi i Kombeve të Bashkuara dhe Papa. Irani pranoi të lejojë anijet përmes Ngushticës së Hormuzit për dy javë, me kalimin e tyre të koordinuar nga ushtria iraniane.
Vendi ka lëshuar gjithashtu një plan me 10 pika, i cili përfshin, ndër të tjera, ndërprerjen e plotë të luftës në Iran, Irak, Liban dhe Jemen; “angazhim të plotë” për heqjen e sanksioneve ndaj Iranit; lirimin e fondeve iraniane dhe aseteve të ngrira të mbajtura nga SHBA-të; dhe një “pagesë të plotë të kompensimit për kostot e rindërtimit” për Iranin. Ai gjithashtu thotë, “Irani angazhohet plotësisht për të mos kërkuar zotërimin e ndonjë arme bërthamore”. “Fitorja e Iranit në terren do të konsolidohej gjithashtu në negociatat politike”, tha në një deklaratë Këshilli i Lartë i Sigurisë Kombëtare i Teheranit. Sipas Sharif, armëpushimi do të hyjë në fuqi edhe në Liban, ku Izraeli thotë se ka luftuar grupin militant të mbështetur nga Irani, Hezbollah. Udhëheqja e Izraelit ka deklaruar se nuk do të largohet nga Libani derisa të hiqet kërcënimi nga Hezbollahu. Nuk ka asnjë tregues nga Izraeli se ka rënë dakord të ndalojë operacionet e tij në Liban ose gjetkë.
Çfarë ka thënë Izraeli?
Sirenat u dëgjuan në Izrael menjëherë pas njoftimit të Trump, me Forcat Mbrojtëse të Izraelit që thanë se po kapnin raketat e lëshuara nga Irani. Disa shpërthime të fuqishme u dëgjuan në Jerusalem vonë të martën në mbrëmje. Disa orë pasi armëpushimi, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha: “Izraeli mbështet vendimin e Presidentit Trump për të pezulluar sulmet kundër Iranit për dy javë, me kusht që Irani të hapë menjëherë ngushticat dhe të ndalojë të gjitha sulmet ndaj SHBA-së, Izraelit dhe vendeve në rajon.” Deklarata shtoi se “armëpushimi nuk përfshin Libanin”, ku Izraeli ka trupa tokësore. Nuk është e qartë se sa i përfshirë ishte Netanyahu në vendimmarrjen e Trump.
Çfarë vjen më pas?
Pakistani, i cili ka ndërmjetësuar negociatat, ka ftuar delegacionet të takohen në Islamabad të premten “për të negociuar më tej për një marrëveshje përfundimtare për të zgjidhur të gjitha mosmarrëveshjet”. Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, pranoi diskutimet e vazhdueshme rreth bisedimeve ballë për ballë, por tha se “asgjë nuk është përfundimtare derisa të njoftohet nga Presidenti ose Shtëpia e Bardhë”. Cilado qoftë forma që ato marrin, negociatat do të jenë shumë të vështira. Tashmë, të dy vendet duket se kanë qëndrime kontradiktore mbi atë që përfshin ky armëpushim. Dhe Irani dhe SHBA-të kanë zhvilluar dy raunde bisedimesh gjatë vitit të kaluar. Të dyja herët panë përshkallëzim të tensioneve ushtarake në mes të negociatave./abcnews.al
