Nga Sam Chetwin George
Republika Popullore e Kinës u themelua duke luftuar perandorinë. Partia Komuniste Kineze e ndërtoi identitetin e saj mbi anti-imperializmin, duke e paraqitur veten si pararojë të një lufte globale kundër dominimit perëndimor. Udhëheqësi kinez Mao Ce Dun e shihte Revolucionin Bolshevik si aktin hapës të kësaj lufte dhe, pas fitores komuniste dhe krijimit të Republikës Popullore në vitin 1949, Pekini e ngriti “mosndërhyrjen” si një parim themelor të politikës së jashtme. Ky koncept u bë një instrument i fuqishëm diplomatik, duke e ndihmuar Kinën të pozicionohej si mbrojtëse e sovranitetit postkolonial dhe të fitonte mbështetje në të gjithë Jugun Global.
Megjithatë, edhe në fillesat e tij, ky parim ishte më shumë propagandë sesa doktrinë. Mao mbështeti kryengritje komuniste jashtë vendit dhe dërgoi “vullnetarë” kinezë për të luftuar në Luftën Koreane. Teksa aftësitë e Kinës u zgjeruan, u zgjerua edhe shtrirja e veprimtarive të saj përtej kufijve.
Sot, Pekini operon një rrjet global marrëdhëniesh inteligjence, influence dhe sigurie, të krijuar për të avancuar interesat e tij jashtë vendit. Së fundmi, ai i ka ofruar mbulim diplomatik dhe mbështetje materiale luftës agresive të presidentit rus Vladimir Putin në Ukrainë. Gjithashtu, ka ngritur disa objekte ushtarake jashtë vendit, në Kamboxhia, Xhibuti dhe, sipas disa raportimeve, në Taxhikistan, megjithëse Pekini vazhdon ta mohojë këtë të fundit.
Edhe kështu, deri më tani ndërhyrjet e Kinës kanë qenë më shumë të orientuara drejt operacioneve të influencës dhe ofrimit të mbështetjes për regjimet që favorizon. Kina mori pjesë në Luftën Koreane dhe sulmoi Indinë në vitin 1962 dhe Vietnamin në vitin 1979, por nuk është angazhuar rregullisht në ndërhyrje të hapura ushtarake sipas stilit amerikan.
Për dekada me radhë, Kina mundi ta mbante këtë qasje nën ombrellën e një rendi sigurie të udhëhequr nga SHBA-ja, të cilin nuk kishte nevojë ta mirëmbante vetë. Siç ka argumentuar analistja Zoe Liu në Foreign Affairs, ky rend e kufizonte Kinën në mënyra të rëndësishme, por njëkohësisht garantonte stabilitetin e rrugëve globale tregtare dhe sistemeve financiare, duke i lejuar Pekinit të përqendronte shumicën e burimeve të tij në zhvillimin ekonomik dhe modernizimin ushtarak.
Teksa ky rend po shpërbëhet dhe presidenti amerikan Donald Trump po përdor energjikisht forcën jashtë vendit, Kina i sheh interesat e saj globale tregtare, teknologjike dhe të sigurisë — nga depozitat minerale dhe rrugët detare të Arktikut deri te rrjedhat e naftës në Gjirin Persik — në rrezik të menjëhershëm. Pekini po tërhiqet drejt logjikës së pashmangshme me të cilën janë përballur të gjitha fuqitë në ngritje: për të mbrojtur interesat e veta jashtë vendit, duhet të marrë përsipër një pjesë më të madhe të kostove të ruajtjes së rendit.
Ndërsa bota po rrëshqet drejt asaj që udhëheqësi kinez Xi Jinping e ka përshkruar si një paligjshmëri ku sundon ligji i më të fortit, Pekini po përgatit aparatin e tij të sigurisë për të mbrojtur korridoret e transportit, zinxhirët e furnizimit dhe burimet strategjike që mbështesin fuqinë kineze. Ministri kinez i Sigurisë së Shtetit i ka udhëzuar strukturat e sigurisë kombëtare të ndërtojnë një sistem të integruar “përgjatë gjithë zinxhirit” për mbrojtjen e interesave të Kinës jashtë vendit, sistem që ka gjasa të kërkojë zgjerimin e kapaciteteve kineze të inteligjencës dhe mbrojtjes të dislokuara jashtë vendit.
Natyra e varësive globale të Kinës do të thotë se ky sistem nuk mund të ndalet vetëm në periferinë e afërt të vendit, por duhet të parandalojë rreziqet deri te Kanali i Panamasë dhe minierat e Afrikës Qendrore. Paralelisht, intelektualë besnikë ndaj partisë po debatojnë nëse Kina duhet ta rishikojë zyrtarisht angazhimin e saj ndaj mosndërhyrjes. Një vend i ndërtuar mbi një narrativë anti-imperialiste ka arritur në pikën pikën e vlimit, me njëfarë hezitimi, të marrë përsipër një pjesë më të madhe të barrës perandorake…
