Rreth 8 milionë qytetarë me të drejtë vote në Hungari po votojnë sot në zgjedhjet e përgjithshme parlamentare, të cilat po ndiqen nga afër edhe nga kryeqytetet evropiane dhe Shtëpia e Bardhë.
Sipas sondazheve të fundit para zgjedhjeve, kryeministri aktual Viktor Orbán dhe partia e tij Fidesz, të mbështetur nga lëvizja MAGA e udhëhequr nga Donald Trump dhe nga Rusia, rezultonin pas rivalit të tyre kryesor, Peter Magyar, lider i partisë pro-evropiane të qendrës së djathtë Tisza.
Kush është Peter Magyar?
Peter Magyar konsiderohet si kandidati më i mundshëm për të marrë postin e kryeministrit pas 16 vitesh nga Orbáni. Ai vjen nga një sfond konservator dhe ka qenë i afërt me rrethin e Fidesz-it. Madje, ka treguar se në fëmijëri mbante fotografi të Orbánit në dhomën e tij.
I lindur në vitin 1981 në një familje juristësh, Magyar ka studiuar drejtësi dhe ka punuar për një periudhë në Bruksel. Pas kthimit në Hungari, ai ka mbajtur poste të ndryshme shtetërore, përfshirë drejtimin e institucionit të kredive studentore dhe anëtarësinë në borde të kompanive publike.
Magyar është baba i tre fëmijëve nga martesa me ish-ministren e drejtësisë Judit Varga dhe e përshkruan veten si besimtar, ndërsa në kohën e lirë merret me gatim dhe futboll.
U bë i njohur pas një skandali
Magyar u bë figurë publike në vitin 2024 pas një skandali që përfshiu ish-bashkëshorten e tij.
Në vitin 2023, presidentja e atëhershme Katalin Novák fali një person të lidhur me një rast abuzimi me fëmijë. Kur rasti u bë publik, si Novák ashtu edhe Varga u detyruan të japin dorëheqje.
Po atë vit, Magyar hyri në politikë aktive duke themeluar partinë Tisza. Në zgjedhjet për Parlamentin Evropian në qershor 2024, kjo parti arriti një rezultat surprizë me rreth 30% të votave, duke u renditur e dyta pas Fidesz-it dhe duke lënë pas partitë e tjera opozitare.
Çfarë premton dhe si dallon nga Orbán?
Gjatë 16 viteve në pushtet, Orbán dhe Fidesz janë akuzuar për dobësim të lirisë së medias, shoqërisë civile dhe pavarësisë së gjyqësorit. Në politikën e jashtme, Orbán ka mbajtur marrëdhënie të afërta me Rusinë dhe presidentin Vladimir Putin, ndërsa shpesh është përplasur me Bashkimi Evropian, veçanërisht për çështjen e luftës në Ukrainë.
Në të kundërt, Magyar premton rikthimin e Hungarisë drejt Perëndimit dhe uljen e varësisë energjetike nga Rusia. Ai e konsideron këtë proces zgjedhor si një “referendum” mes autokracisë dhe demokracisë evropiane.
Qëndrimi për Ukrainën dhe ekonominë
Magyar nuk e përjashton në parim anëtarësimin e Ukrainë në BE, por nuk mbështet një proces të përshpejtuar. Ai, njësoj si Orbán, kundërshton dërgimin e armëve në Ukrainë, por shmang retorikën armiqësore ndaj Kievit.
Ai ka premtuar përmirësimin e marrëdhënieve me Brukselin për të zhbllokuar fondet e ngrira të BE-së, duke synuar ringjalljen e ekonomisë hungareze. Fushata e tij është fokusuar në çështje të përditshme si sistemi shëndetësor, transporti publik dhe korrupsioni.
Qasja ndaj migracionit dhe të drejtave sociale
Ashtu si Fidesz, edhe partia Tisza kundërshton pranimin e emigrantëve. Magyar ka premtuar ruajtjen e gardhit kufitar dhe madje një qasje më të ashpër ndaj migracionit, duke përfshirë përfundimin e programeve për punëtorë të huaj.
Qëndrimi i tij për të drejtat e komunitetit LGBT+ mbetet i paqartë, megjithëse ai thekson mbështetjen për barazi para ligjit.
Burimet: Reuters, AFP, AP
