Vizita e Mbretit Karli III në SHBA ishte menduar si një festë – për 250-vjetorin e Amerikës, për lidhjet e qëndrueshme anglo-amerikane dhe për “marrëdhënien e veçantë”. Por ajo është parë edhe si një ‘mision shpëtimi’.
Gjendja aktuale e marrëdhënieve SHBA–MB është e tensionuar – një pasqyrim i hezitimit britanik për të mbështetur plotësisht luftën e përbashkët SHBA–Izrael kundër Iranit. Kështu, qëllimi i Mbretit ka qenë të zbusë këto tensione përmes një ofensive diplomatike me hijeshi mbretërore, veçanërisht me fjalimin e tij të përbashkët në Kongres të martën pasdite.
Mbreti foli për “pajtimin dhe ripërtëritjen” që, sipas tij, kanë karakterizuar shekujt e ndërveprimit mes dy kombeve – një temë që e riktheu më vonë edhe në banketin shtetëror në Shtëpinë e Bardhë.
Megjithatë, disa pjesë të fjalimit të tij – i pari nga një monark në Kongres që prej fjalimit të Mbretëreshës Elizabeth II në vitin 1991 – mund të kenë inkurajuar demokratët dhe të kenë ngritur vetulla në Shtëpinë e Bardhë.
1. Pranimi i pasigurisë
Siç thotë shprehja, pranimi i problemit është hapi i parë drejt zgjidhjes. Kështu, Mbreti e nisi fjalimin duke u ndalur te “kohët e pasigurta” që përballen SHBA dhe Britania.
Ai përmendi konfliktet në Lindjen e Mesme dhe në Evropë – burime të tensioneve të fundit mes dy vendeve – si dhe rrezikun ndaj demokracisë nga dhuna politike.
Më pas, ai theksoi se SHBA dhe Britania nuk kanë qenë gjithmonë në një mendje:
“Me frymën e vitit 1776 në mendje,” tha ai, “mund të biem dakord që jo gjithmonë biem dakord.”
Megjithatë, përfundimi i tij ishte se kur dy vendet janë në harmoni, mund të arrijnë gjëra të mëdha – jo vetëm për popujt e tyre, por për të gjithë.
2. Paralajmërim për pushtetin ekzekutiv në SHBA
Kur Mbreti theksoi se pushteti ekzekutiv duhet të jetë “nën kontroll dhe balancë” – një parim që buron nga Magna Carta dhe që është themelor në Kushtetutën amerikane – ai mori duartrokitje të forta.
Fillimisht reagimi erdhi nga demokratët, pastaj u përhap në gjithë sallën.
Kritikët e Donald Trump shpesh e kanë akuzuar për abuzim me pushtetin. Ideja që presidenti duhet të kontrollohet fort ka qenë një nga motivet kryesore të protestave “no kings”.
Në fund të fjalimit, një tjetër frazë e Mbretit shkaktoi reagime:
“Fjalët e Amerikës kanë peshë dhe kuptim… por veprimet e saj kanë edhe më shumë rëndësi.”
Kjo u interpretua nga disa si një paralajmërim i tërthortë.
3. Një theksim i NATO-s dhe aleancës transatlantike
Duke cituar ish-sekretarin amerikan të shtetit Henry Kissinger, Mbreti foli për partneritetin transatlantik.
Ai theksoi se NATO është aktivizuar vetëm një herë për mbrojtjen e një vendi anëtar – pas sulmeve të 11 shtatorit.
Pas kritikave të Trump ndaj marinës britanike, Mbreti – që vetë ka shërbyer në Royal Navy – përmendi eksperiencën e tij për të theksuar rëndësinë e bashkëpunimit në siguri dhe inteligjencë.
Ai përfshiu edhe çështjen e ndryshimeve klimatike:
Nga Atlantiku deri te akullnajat e Arktikut që po shkrihen, bashkëpunimi ushtarak dhe aleat është thelbësor për sigurinë e përbashkët.
4. Asnjë përmendje për viktimat e Epstein
Një nga pyetjet më të mëdha ishte nëse Mbreti do të përmendte Jeffrey Epstein apo viktimat e tij. Ai nuk e bëri.
Referenca më e afërt ishte një koment i përgjithshëm për nevojën për të mbështetur viktimat e padrejtësive në shoqëri.
Për shumëkënd, kjo u konsiderua një përgjigje e dobët.
Dokumentet e publikuara së fundmi kanë zbuluar lidhje të Epstein me figura të fuqishme, përfshirë edhe lidhje në Britani. Megjithatë, ndikimi politik i kësaj çështjeje ka qenë më i madh në MB sesa në SHBA.
5. Një prekje humori mbretëror
Pavarësisht seriozitetit të situatës, fjalimi kishte edhe nota humori. Mbreti nisi me një citim të Oscar Wilde për dallimin e vetëm mes SHBA dhe Anglisë – gjuha. Ai bëri shaka për një traditë britanike ku një deputet “mbahet peng” gjatë fjalimeve mbretërore dhe pyeti nëse dikush në Kongres do të pranonte një rol të tillë. Gjithashtu, ai ironizoi duke thënë se pavarësia amerikane ishte “vetëm dje” për një vend aq të vjetër sa Britania dhe se nuk kishte ardhur për të rikthyer sundimin britanik. Pavarësisht tensioneve, duket se Mbreti arriti të thyejë akullin me këtë fjalim.
