Komisioni Qendror i Zgjedhjeve miratoi konkluzionet dhe rekomandimet e dala nga punëtoria për mësimet e nxëna nga zgjedhjet lokale 2025 dhe zgjedhjet e parakohshme parlamentare 2025, duke hapur rrugën për ndryshime eventuale në Ligjin për zgjedhjet e përgjithshme dhe në Ligji për financimin e subjekteve politike.
Anëtari i KQZ-së nga PDK-ja, Ilir Gashi, tha se një rekomandim i cili kërkon ndryshime kushtetuese është jashtë domenit tonë.
“Në fakt parimisht mbështes rekomandimet për të cilat ne që së bashku kemi punuar për me ardhë në këto përfundime. Kam disa rezerva në nja tri çështje të cilat faktikisht i konsideroj ndoshta që nuk janë në domenin tonë. E para, kemi një rekomandim i cili kërkon ndryshime kushtetuese, për çka po besoj që është jashtë domenit tonë dhe i përket ligjvënësve me vendosë. Dhe ne e dimë që Parlamenti i Kosovës nuk ka mujt me ndryshu Ligjin për Zgjedhje Lokale, mos të flasim me hy në ndryshime kushtetuese ku i referohet kërkesës që fletëvotimet të jenë në 6-vjet e jo nga 30 në 45 sa është kushtetuta aktualisht. Çështja tjetër është te numri i kandidatëve në listë. Edhe kjo po besoj që ne jemi organ i cili administron procesin zgjedhor dhe ju përket subjekteve politike. Ato janë aktorët kryesorë në proces zgjedhor dhe vendosin nëse dojnë të kenë 10 kandidatë, pesë apo një. Nuk mund të paragjykojmë, kam rezervë në këtë rekomandim”, tha ai.
Anëtari i KQZ-së nga radhët e Vetëvendosjes, Sami Kurteshi, tha se KQZ-ja e ka për detyrë të japë rekomandime, pavarësisht nëse ato janë obligative apo jo.
“I kemi pasë mundësitë me diskutu relativisht gjatë rreth këtyre çështjeve dhe mos me u pajtu dhe me u pajtu, dhe kjo ka qenë e mirë, por unë mendoj që janë nxjerrë disa rekomandime të mira. Ndoshta në nuanca nuk pajtohemi. Ne si trup profesional e kemi për detyrë me bë rekomandime. Një, domethënë, i bëjmë rekomandimet për jashtë sepse për brenda, ndryshimin e rregulloreve ne e bëjmë nëse pajtohemi edhe e bëjmë lehtë, s’duhet me pyet askënd. Por ne si trup profesional, edhe çdo trup profesionale e ka për detyrë me bë rekomandim. Rekomandimi është jo obligativ. A ta marrin rekomandimet? Natyrisht që i bëjmë me sqarime dhe arsyetime, qofshin ato ligjore, qofshin kushtetuese. Nuk pritet prej askujt tjetër me bë rekomandim ashtu qysh bën trupa profesionale që ballafaqohet me zbatimin e ligjit edhe të kushtetutës edhe të rregulloreve”.
Anëtari i KQZ-së nga LDK-ja, Sami Hamiti, tha se secili rekomandim do të rishqyrtohet para se të procedohet, përfshirë edhe ato që lidhen me afatet dhe ndryshimet eventuale kushtetuese.
“Ne do ta diskutojmë në planin e punës edhe sigurisht do të shkojnë si rekomandime. Për anën tjetër, a do të ndërrohet, a do të bjerë prej 10-shit në 5-she, në 3-she, edhe tjetrën 60-ditësh, unë po ju rikujtoj që në një grup punues që kemi punuar për reformën zgjedhore, shumica jemi këtu. Këtë propozim e kemi pasë prej misionit vëzhgues të BE-së, pavarësisht u pa që s’ekziston një momentum me hy në ndryshim kushtetues, po që është nevojë me u bë. Edhe ky rekomandim shkon që nëse ka mundësi të bëhet, se dihet që pa ndryshim kushtetues atëherë u pa që s’do të jetë mundësia atje edhe që u pa që s’ashtë praktike”, tha ai.
Përfaqësuesi serb u ankua se Ligji për zgjedhjet e përgjithshme nuk e përmend fare temën e vendeve të rezervuara, se kujt I takojnë ato dhe se kush e bën verifikimin.
Ne po shohim që kohëve të fundit, në çdo palë zgjedhje, ka grupe të interesuara për t’I keqpërdorur ulëset e rezervuara. Andaj unë apeloj që brenda sekretariatit të gjendet një zgjidhje dhe të dilet me sugjerime se si të verifikohen përfituesit e këtyre ulëseve. Ne jemi institucionet që duhet të japim sugjerime dhe nuk mund të themi se nuk mund të bëjmë asgjë.
Më pas Sami Hamiti e kritikoi përfaqësuesin serb që nuk mori pjesë në punëtori dhe se aty do ta kuptonte që u fol për këto ankesa
Përfaqësuesi serb më pas u arsyetua se veç po kujdeset që në zgjedhjet e reja të mos jetë më problem kjo temë e vjetër.
Ai shtoi se ka mënyra për identifikimin se përmasave të pakicave, përmes rezultateve të regjistrimit të popullsise dhe aty dihet se cila pakicë ka më shumë pjesëtarë.
Në këtë mbledhje u shty miratimi i rekomandimit për ndarjen e mjeteve nga Fondi për mbështetjen e subjekteve politike për vitin 2026. Sipas drejtorit të Zyrës për regjistrim, certifikim dhe kontroll financiar të subjekteve politike, Besnik Buzhala, buxheti mbetet rreth 4.8 milionë euro, sa ishte edhe vitin e kaluar.
