Bashkimi Evropian ka publikuar raportin për të drejtat e njeriut në gjithë botën, përfshirë edhe Kosovën.
Sipas raportit, situata në veri të Kosovës mbetet sfiduese, veçanërisht sa i përket gjykimit të korrupsionit, krimit të organizuar dhe kushteve për lirinë e shprehjes, përfshirë sulmet ndaj profesionistëve të medias.
Raporti thekson se dorëheqja e serbëve të Kosovës nga institucionet publike dhe ngritja e postblloqeve pasuese ndikuan negativisht në situatën e sigurisë dhe sundimin e ligjit në rajonin verior, ku sistemi i drejtësisë dhe policia funksionojnë me kapacitet shumë të reduktuar.
“Në vitin 2022, Kosova gëzonte stabilitet politik, ku qeveria kishte një shumicë solide në Kuvend. Ky mjedis politik ka qenë i favorshëm që Kosova të shtojë përpjekjet e saj për të forcuar demokracinë dhe sundimin e ligjit. Megjithatë, puna e Kuvendit vazhdoi të ndikohet negativisht nga një atmosferë e polarizuar politike dhe mungesa e kuorumit vendimmarrës”.
Procesi zgjedhor i Kosovës ka ende nevojë për fuqizim për të adresuar dobësitë gjatë gjithë ciklit zgjedhor, siç janë identifikuar në misionet e njëpasnjëshme të vëzhgimit të zgjedhjeve të BE-së, dhe së fundi nga Misioni përcjellës i zgjedhjeve të BE-së, i vendosur në Kosovë në nëntor 2022.
Derisa Kushtetuta mbron nga diskriminimi në bazë seksuale orientimi, sipas raportit pranimi i përgjithshëm dhe ndërgjegjësimi i publikut për të drejtat e personave LGBTI mbetet të ulëta.
Duhet bërë më shumë për të garantuar barazinë gjinore dhe mbrojtjen e fëmijëve në praktikë.
Me tutje nevojiten përpjekje për të garantuar në mënyrë efektive të drejtat e personave që u përkasin pakicave, duke përfshirë romët, ashkalitë dhe egjiptianët, personat me aftësi të kufizuara dhe personat e zhvendosur.
Raporti i plotë
Veprimi i BE-së në fushat kryesore
BE-ja vazhdon të monitorojë nga afër respektin për njerëzit të drejtat në Kosovë. Kjo përfshin lirinë e tubimit dhe shoqërimit, lirinë e shprehjes, të drejtat e personave në situata të cenueshme, duke përfshirë personat që u përkasin pakicave; e drejta për barazi dhe mosdiskriminim, fëmijët, personat LGBTI dhe personat me aftësi të kufizuara, si dhe barazinë gjinore, si pjesë e rrugës evropiane të Kosovës.
Angazhimi politik dypalësh i BE-së
Në Kosovë zhvillohet një dialog i rregullt politik, në të dy aspektet teknike dhe nivelet politike, veçanërisht në nënkomisionin për Drejtësi, Liri dhe Siguri në kuadër të Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit, si dhe përmes rishikimeve të rregullta dhe të përbashkëta projekte bashkëpunimi.
BE-ja vazhdon të lehtësojë Dialogun për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë. Ka pasur kriza të përsëritura në marrëdhëniet mes Kosovës dhe Serbisë në vitin 2022 dhe situata në terren mbetet e brishtë.
Palët miratuan një Udhërrëfyes për Zbatimin e Marrëveshjeve të Energjisë, të rënë dakord vetëm për udhëtimin kartat e identitetit dhe arritën një marrëveshje që të përmbahen nga veprimet e mëtejshme për targat për të lejojnë që Dialogu të fokusohet në propozimin e fundit të BE-së për normalizimin e marrëdhënieve.
Angazhimi financiar i BE-së:
Në vitin 2022, Kosova vazhdoi të përfitonte nga mbështetja në kuadër të Instrumenti për Asistencën e Para-Aderimit. Mbështetja e BE-së për rimëkëmbjen pas COVID-19 (68 euro milionë) vazhdoi në vitin 2022, duke përfshirë 5 milionë euro për pajisjet mjekësore urgjente dhe 63 euro milionë për masat e rimëkëmbjes socio-ekonomike. Kjo përfshinte një kontratë elasticiteti (buxheti mbështetje), dhe një program për mbrojtjen sociale që adreson më së shumti nevojat e personave situata të cenueshme. Zbatimi i një projekti për forcimin e kapaciteteve të Institucioni i Ombudspersonit vazhdoi (2.7 milionë euro).
Kthimi vullnetar dhe ri integrimi i është lehtësuar, 56 familje të riatdhesuara në Kosovës dhe në rajon (1.5 milionë euro). BE-ja mbështeti 156 projekte për stabilitetin socio-ekonomik të komuniteteve pakicë (700 mijë euro).
Në kuadër të Programit Tematik të NDICI për të Drejtat e Njeriut dhe Demokraci, zbatimi vazhdoi për projektet që fokusohen në mbështetjen e të drejtave të fëmijëve (0.4 milionë euro), duke mbrojtur dhe promovimi i të drejtave të punës të grupeve vulnerabël (0.3 milionë euro), promovimi i së drejtës për një mjedis të pastër dhe të shëndetshëm, akses në drejtësi për grupet më të cenueshme (0.6 euro milionë) dhe promovimi i pjesëmarrjes politike të grave (0.5 milionë euro).
Tre projekte të reja për një total prej 0.5 milionë BE u kontraktuan për të luftuar diskriminimin, gjuhën e urrejtjes dhe dhunën me bazë gjinore në shoqëri dhe rritjen e kapaciteteve të institucioneve në parandalimin dhe adresimin e këtyre çështjeve.
Programi për Shoqërinë Civile dhe Media Facility vazhdoi të ofrojë mbështetje për gratë në situatat e cenueshme dhe grupet e margjinalizuara me strehim, riintegrim dhe fuqizim socio-ekonomik (0.45 milionë euro).
Mbështetja e vazhdueshme për personat me aftësi të kufizuara ishte përforcohet me një kontratë të re. BE-ja gjithashtu vazhdoi të mbështesë lirinë e medias, gazetaria investigative, qëndrueshmëria e medias dhe kapacitetet për të informuar publikun për të rëndësishme çështje të tilla si korrupsioni, mbrojtja e mjedisit dhe çështjet e të drejtave të njeriut (EUR 1.5 milion) dhe u nënshkrua një kontratë e re për promovimin e pluralizmit mediatik (0.35 milion euro).
U nënshkruan kontrata të reja për të mbështetur Organizatat e Shoqërisë Civile në luftën kundër korrupsionit, përmirësimi i aksesit në drejtësi dhe përmirësimi i reformave të administratës publike (0.6 milionë euro).
Ndihma vazhdoi në kuadër të Lehtësimit Horizontal II të BE/Këshillit të Evropës për Perëndimin Ballkani dhe Turqia. Veprimet në Kosovë u fokusuan në tri fusha/projekte tematike:
Forcimi i cilësisë dhe efikasitetit të drejtësisë – KOSEJ II (1 milion euro); promovimin e diversiteti dhe barazia (0.3 milionë euro) dhe liria e shprehjes dhe liria e medias me projektin JUFREX 2 (0.425 EUR).
Konteksti shumëpalësh: Kosova vazhdoi dialogun dhe bashkëpunimin me kombëtare, Organizatat evropiane dhe ndërkombëtare të të drejtave të njeriut dhe organet monitoruese.
Në vitin 2022, Kosova ka dorëzuar aplikacione për anëtarësim në Bashkimin Evropian dhe në Këshillin e Evropë.
