Misioni Vëzhgues i Bashkimit Evropian ka publikuar raportin përfundimtar dhe rekomandimet për zgjedhjet e 9 shkurtit në Kosovë. Në të thuhet se zgjedhjet parlamentare ishin të qeta dhe konkurruese, por se procesi u ndikua nga organizimi i dobët nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve duke shkaktuar edhe vonesa kritike në shpalljen e rezultateve të vendvotimeve dhe atyre përfundimtare.
Për fushatën zgjedhore, Misioni i BE-së ka thënë se “u njollos nga retorika e ashpër dhe keqpërdorimi i resurseve publike”, ndërkaq në zonat me shumicë serbe kushtet mbeten të rënda, sipas tij.
“Përveç kësaj, fushata ishte subjekt i ndërhyrjes së jashtme nga Serbia dhe administrata e Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Gratë kandidate iu nënshtruan sulmeve verbale seksiste, kishin më pak resurse se kolegët e tyre meshkuj dhe kishin më pak mbulim mediatik. Nuk pati debate kuptimplota ndërmjet kandidatëve kryesorë”, thuhet në raport.
“Në zonat me shumicë serbe të Kosovës, kushtet sociale mbeten të rënda, duke krijuar hapësirë për Serbinë dhe Listën Serbe (SL) që të ushtrojnë presion të papërshtatshëm mbi votuesit. Edhe pse liria e medias është pranuar gjerësisht, paralizimi i Komisionit të Pavarur të Medias (KPM) në javët para ditës së zgjedhjeve i la pa adresuar shkeljet e mediave”, vijon raporti.
Në raport thuhet tutje se KQZ-ja u ngatërrua në mosmarrëveshje politike dhe “i politizoi disa aspekte teknike të procesit zgjedhor”.
“Performanca e KQZ-së u karakterizua nga raste të ndikimit politik në procesin e saj të vendimmarrjes, si dhe nga tendenca për të interpretuar gjerësisht kompetencat e saj dhe për të vepruar jashtë mandatit të saj, duke rrezikuar paanshmërinë dhe pavarësinë e saj”.
Misioni Vëzhgues e ka quajtur të habitshme që përkundër njoftimit të mjaftueshëm paraprak, zbatimi i Ligjit të ri për Zgjedhjet dhe organizimi i përgjithshëm i zgjedhjeve u karakterizua nga përgatitja joadekuate.
Misioni ka dhënë gjashtë rekomandime:
Të forcohen masat mbrojtëse ligjore në lidhje me anëtarët dhe sjelljen e zyrtarëve të zgjedhjeve për të garantuar paanshmërinë dhe pavarësinë e administratës zgjedhore.
Të kufizohen dhe specifikohen më tej përgjegjësitë e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, Sekretariatit të KQZ-së dhe komisioneve komunale zgjedhore për të decentralizuar vendimmarrjen e administratës së zgjedhjeve aty ku është e përshtatshme dhe për të siguruar efikasitet dhe veprim me kohë të operacioneve të saj.
Të bëhet një verifikim gjithëpërfshirës i pavarur i listës së votuesve, duke përfshirë përmes analizës së brendshme të proceseve të regjistrimit dhe testimit statistikor dhe në terren, në konsultim me palët përkatëse të interesit, për të adresuar shqetësimet mbi saktësinë e saj dhe për të rritur besimin e publikut.
Të prezantohen përkufizime të qarta ligjore të termave kyç, duke përfshirë ato që lidhen me gjuhën nxitëse dhe përkufizimin e një ‘mbështetësi të subjektit politik’ brenda procesit zgjedhor. Të vendosen kritere të qarta për përcaktimin e gjobave proporcionale të zbatueshme për shkeljet e Kodit të Mirësjelljes nga subjektet politike.
Të emërohen të gjithë anëtarët e KPM-së me kohë dhe përmes një procesi përzgjedhës konkurrues dhe transparent.
Të krijohet një sistem i besueshëm dhe transparent i menaxhimit të rezultateve me procedura të qarta dhe të verifikueshme për të siguruar përpunim të saktë të të dhënave të rezultateve. Të sigurohet qasje e shpejtë në rezultatet preliminare, duke përfshirë të gjitha të dhënat përkatëse, si p.sh. pjesëmarrja e votuesve, votat e vlefshme dhe të pavlefshme, si dhe formularët e rezultateve të skanuara për vendvotim.
