Stephen Collinson, CNN
Miti i pushtetit absolut të Donald Trump mbështetet te besimi i të gjithëve se ky mit është i vërtetë.
Pra, aludimet e cenueshmërisë, sfidat e suksesshme ndaj autoritetit të tij, ose oguret e një të ardhmeje jo shumë të largët që ai nuk e dominon, paraqesin rrezik politik për presidentin.
Nëntë muajt e parë komandues të administratës së dytë Trump u ankoruan në premisën se nëse nuk ju pëlqen ajo që po bën ai, përpiquni ta ndaloni. Trump, në shumë raste, i tejkaloi kontrollet dhe balancat ligjore dhe politike që synonin të kufizonin presidentët dhe imponoi pikëpamjen e tij të guximshme për autoritetin e gjerë ekzekutiv.
Ai shkatërroi dekada të tëra konventash brenda dhe jashtë vendit, duke nisur luftëra tregtare dhe duke përbuzur aleatët. Ai ka dërguar trupa në qytetet e SHBA-së, duke shkaktuar kriza kushtetuese; ka shkatërruar departamente të tëra qeveritare; dhe ka ngacmuar universitete, firma ligjore, organizata mediatike dhe krerët e korporatave, të cilët iu përulën vullnetit të tij.
Mbrojtjet e republikës nuk kanë vdekur. Përgjegjësia kushtetuese dhe politike është gjithmonë retrospektive dhe kërkon pak kohë për t’u vënë në dukje. Kjo është një arsye pse fillimi i egër dhe i rrëmujshëm i mandatit të tij të dytë të Trump ka ngjallur frikën e autokracisë.
Por një ndjenjë përhershmërie dhe plotfuqishmërie e ngjallur nga presidenti sapo mori një goditje, pas një nate zgjedhjesh të suksesshme për demokratët, skepticizmit të dukshëm midis gjyqtarëve të Gjykatës së Lartë ndaj fuqive të Trump për tarifat e emergjencës dhe kujtesave se Kushtetuta duhet ta privojë atë nga një mandat i tretë.
Kandidatet fituese për guvernator, Abigail Spanberger në Virxhinia dhe Mikie Sherrill në Nju Xhersi, mund të kenë mbajtur detyrën vetëm në shtetet blu. Por ato u shkaktuan disfata më të mëdha se sa pritej rivalëve që përqafuan vlerat e Trump dhe MAGA-s.
Edhe para fitoreve të tyre të mëdha, demokratët zbuluan një prirje për të luftuar kundër presidentit me të vetët. Guvernatori i Kalifornisë, Gavin Newsom, të martën vlerësoi votuesit që mbështetën një plan rindarjeje në distrikte për t’iu kundërvënë manipulimit të zgjedhjeve të Trump në Teksas me fjalët: “Ne qëndruam drejt dhe të vendosur… pasi e ngacmuam ariun, ky ari ulëriti”.
Një tjetër guvernator demokrat, JB Pritzker i Illinois, ka kaluar javë të tëra duke i rezistuar kërcënimit të mediave sociale të Trump për të imponuar “Chipokalipse Now” në Windy City. Dhe disa shtete të drejtuara nga demokratët u zotuan të zhvillojnë udhëzimet e tyre të shëndetit publik pas zhdukjes së Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve nga Sekretari i Shëndetësisë dhe Shërbimeve Njerëzore Robert F. Kennedy Jr.
Edhe për presidentin ka pasur pengesa të vogla, siç është rivendosja e emisionit të vonë të Jimmy Kimmel në ABC pas një revolte të shikuesve dhe reklamuesve. Dhe më shumë universitete janë zotuar t’i rezistojnë përpjekjeve të administratës për të imponuar ideologjinë e saj duke pezulluar fondet federale. Sa më shumë entitete që tregojnë se ai nuk është një forcë e pandalshme, aq më shumë vrull mund të shndërrohet në një opozitë në rritje.
Lëvizjet politike gjithmonë fillojnë nga pak. U deshën vite që lëvizja për të drejtat civile dhe rezistenca ndaj Luftës së Vietnamit të merrnin hov. Por çdo shfaqje mospajtimi sjell më shumë. Siç e tha ish-Presidenti Barack Obama në episodin e fundit të podkastit të Marc Maron: “Ajo që kërkohet në këto situata është që disa njerëz të ngrihen dhe t’u japin kurajë të tjerëve. Dhe pastaj më shumë njerëz ngrihen dhe thonë, ‘Po, jo, kjo nuk është ajo që jemi ne. Kjo nuk është ideja jonë për Amerikën’”.
Trump mund të reagojë ashpër ndaj suksesit të Demokratëve
Por mos u besoni atyre që thonë se Trump është një njeri i dobët. Presidentët kanë pushtet të madh – madje edhe ata që nuk e shohin postin si një fron, siç duket shpesh Trump. Kontrolli i tij mbi një Kongres Republikan të butë do të thotë se nuk ka mbikëqyrje në Uashington mbi lojërat e tij agresive të pushtetit – si shpërthimet e tij në dukje të paligjshme të anijeve të dyshuara për trafik droge nga Paqësori dhe Karaibet.
Çdo tregues që tregon se kontrolli i Trumpit po bie balancohet nga një pikë e të dhënave që tregon zellin e tij për kontroll – njësoj si shefat e korporatave që nxituan të financonin sallën e tij të re të vallëzimit me vlerë shumë milionë dollarë në Shtëpinë e Bardhë.
Dhe mësimi i karrierës presidenciale të Trump është se ai i përgjigjet pengesave me agresivitet, duke nderuar mantrën e tij të jetës se çdo llogari duhet të zgjidhet.
Trump tashmë i ka cilësuar zgjedhjet e Kalifornisë si të manipuluara dhe ka lënë të kuptohet se qeveria federale do të ndërmarrë veprime për të shpërfillur vullnetin e votuesve. Përpjekja e tij për të rivizatuar hartat e kongresit duket si një mënyrë e re për të anashkaluar demokracinë. Ai kënaqet duke dhënë ndëshkime dhe i paralajmëroi njujorkezët se do të shkurtonte fondet federale nëse do të guxonin të zgjidhnin Zohran Mamdanin, një socialist demokrat.
Por qyteti që Trump dikur e quante shtëpi, ku tani pothuajse nuk fle kurrë, refuzoi të frikësohej dhe reagoi ndaj spastrimit të tij anti-migrant duke zgjedhur si kryetar bashkie myslimanin 34-vjeçar të lindur në Ugandë.
Ka një tjetër shenjë se atmosfera politike mund të jetë duke ndryshuar – e reflektuar në sondazhe të shumta që tregojnë se amerikanët kanë humbur besimin tek Trump, besojnë se vendi është në gjendje të keqe dhe mendojnë se ekonomia po lufton.
Nuk është e mençur të interpretosh tepër një numër zgjedhjesh. Dhe demokratët kanë një rekord të keq kohët e fundit të vetësabotimit.
Por e marta ishte shenja e fundit se republikanët përballen me zgjedhje të vështira të mesit të mandatit vitin e ardhshëm. Dalja në pension e parakohshme mund të tërheqë ligjvënësit republikanë me gara të vështira. Dhe pretendimet e strategëve të MAGA-s për një riorganizim të ri politik tani janë më pak të besueshme, pasi ata u mbështetën në përparimin mbresëlënës të Trump me pakicat vitin e kaluar. Ai, për shembull, fitoi 46% të votuesve latino-amerikanë në nivel kombëtar, duke gërryer në mënyrë kritike një koalicion demokratik jetësor. Por të martën, Sherrill fitoi latino-amerikanët e New Jersey-t me 68% kundrejt 31% duke përmbysur fitimet e mëparshme të republikanëve.
Kushtetuta mund ta nxjerrë Trumpin nga rruga e duhur në fund të fundit.
Trump i hedh poshtë akuzat se është në një udhëtim pushteti jokushtetues të papajtueshëm me vlerat themeluese të Amerikës. “Ata thanë se isha mbret… dhe unë thashë: ‘Jo, nuk besoj kështu’”, tha ai të mërkurën.
Por ai gjithashtu mendon se zotëron një pushtet të pakontrollueshëm. “Unë nuk jam diktator… (por) kam të drejtë të bëj çfarë të dua”, i tha Trump kabinetit të tij në gusht, ndërsa iu referua goditjes së tij kundër krimit në qendër të qytetit.
Keqperceptimet e Trumpit në lidhje me pushtetet e presidencës dhe këmbëngulja në testimin e kufijve kushtetues mund të jenë ushqyer nga shumica konservatore në Gjykatën Supreme, e cila vendosi në një nga çështjet e tij penale, tashmë të shfuqizuara, se presidentët kanë imunitet të konsiderueshëm nga ndjekja penale për aktet zyrtare në detyrë.
Por të njëjtët gjyqtarë dukeshin të shqetësuar nga thirrja e Trump për kompetencat e tarifave emergjente. Kryetari i Gjykatës së Lartë John Roberts, për shembull, vuri në dyshim pse ai duhet të jetë në gjendje të vendosë tarifa për “çdo produkt, nga çdo vend, në çdo sasi, për çdo kohëzgjatje”.
Gjykatësi Neil Gorsuch, një i emëruar nga Trump për mandatin e parë, vuri në dyshim nëse qasja e presidentit përfaqësonte “një kthesë njëkahëshe drejt shtimit gradual, por të vazhdueshëm të pushtetit në degën ekzekutive dhe larg përfaqësuesve të zgjedhur të popullit”.
Ashtu siç është e mençur të mos i analizosh tepër zgjedhjet individuale, nuk është kurrë ide e mirë të paragjykosh një vendim të Gjykatës së Lartë. Por, sido që të përfundojë çështja, seanca dëgjimore e së mërkurës tregoi sistemin kushtetues në veprim, me degën gjyqësore që shqyrtoi degën ekzekutive pasi dukej se cenonte autoritetin e degës legjislative.
Nuk ishte hera e parë në ditët e fundit që Kushtetuta e ka bezdisur Trumpin. Duket se është mbyllur çdo dyshim midis republikanëve të MAGA-s se kishte mënyra për të anashkaluar ndalimin e saj që presidentët të kërkojnë një mandat të tretë.
“Nëse e lexoni, është mjaft e qartë”, u tha Trump gazetarëve në bordin e Air Force One, ndërsa fluturonte për në Korenë e Jugut muajin e kaluar. “Nuk më lejohet të vrapoj. Është shumë keq”.
Fjalët e Trump erdhën pasi Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, tha se kishte folur me presidentin për këtë çështje. “Nuk e shoh rrugën për këtë”, u tha ai gazetarëve.
Megjithatë, duke qenë Trumpi Trump, ky mund të mos jetë fundi i gjithçkaje. Në fund të fundit, ai u përpoq të qëndronte në detyrë në vitin 2020 pasi humbi zgjedhjet ndaj Joe Biden.
Por një javë e rrezikshme politike për presidentin sugjeron se diskutimi për të vazhduar pas vitit 2028 është pak i parakohshëm edhe para se ai të ketë përfunduar vitin e tij të parë në detyrë.
Është mjaft e vështirë të imagjinohet gjimnastika kushtetuese e nevojshme për një mandat të tretë. Por shenjat në rritje të opozitës, sondazhet e fundit që tregojnë rënien e vlerësimeve të tij të miratimit dhe rezultatet e zgjedhjeve të reja sugjerojnë se në çdo rast mund të ketë pak oreks publik për një gjë të tillë. Dhe askush nuk e di se cila do të jetë gjendja e ekonomisë, vendit apo botës pas tre vitesh. Dhe nivelet e energjisë, entuziazmi dhe shëndeti i një presidenti rreth të 80-ave do të ishin një pikëpyetje e madhe.
JD Vance ka një interes të drejtpërdrejtë në gjëra të tilla. Zëvendëspresidenti shkroi në X se ishte “idiote” të reagohej tepër ndaj zgjedhjeve të së martës. Por ai pranoi forcimin e bindjes konvencionale se republikanët nuk i kanë trajtuar siç duhet kostot e larta të ushqimit, strehimit dhe kujdesit shëndetësor.
“Më intereson që bashkëqytetarët e mi – veçanërisht të rinjtë amerikanë – të jenë në gjendje të përballojnë një jetë të mirë, më intereson imigracioni dhe sovraniteti ynë, dhe më intereson vendosja e paqes jashtë shtetit në mënyrë që burimet tona të mund të përqendrohen në vend. Nëse ju interesojnë edhe këto gjëra, le të punojmë së bashku”, shkroi Vance.
Tingëllon pak si një propozim për zgjedhjet e vitit 2028.
Vance ia detyron bazën e tij aktuale të pushtetit Trump-it, kështu që ai duhet të ecë me kujdes. Por erërat politike duket se po ndryshojnë pak. Pas një viti me gjithë Trump-in, gjithë kohës, pamja e amerikanëve që shkojnë në kutitë e votimit i ka lejuar kundërshtarët e tij të ëndërrojnë për një epokë pas Trump-it. Ndërsa ata do të preferonin të mos e bënin këtë, udhëheqësit e Partisë Republikane duhet të bëjnë të njëjtën gjë, sepse garat në New Jersey dhe Virginia vërtetuan të vërtetën se Trump mund të arrijë pjesë të elektoratit që republikanët e tjerë nuk munden. Përveç ndonjë zjarrvënieje kushtetuese, Trump nuk do të kryesojë kurrë një biletë tjetër të Partisë Republikane.
Kjo javë nuk shënon fillimin e fundit të mandatit të dytë të Trump. Por mund të jetë fundi i fillimit.
