Avokati i Popullit ka përfunduar hetimet për sigurinë dhe shëndetin në punë, me raportin ex officio nr. 252/2021 për të vlerësuar se sa autoritetet publike po i përmbushin detyrimet që kanë në marrjen e masave për parandalimin e aksidenteve në punë, sigurinë dhe ruajtjen e shëndetit në vendin e punës për të punësuarit, si në sektorin privat, ashtu edhe në atë publik.
Hetimi thuhet se ka filluar duke u bazuar në raportimet në media për rastet e shpeshta të aksidenteve në punë me pasoja deri në fatalitet.
Raporti trajton situatën aktuale në vend lidhur me sigurinë dhe shëndetin në punë, funksionimi i mekanizmave lidhur me këtë fushë si një hap drejt një mbikëqyrjeje më intensive nga ana e Avokatit të Popullit kundrejt autoriteteve përgjegjëse, që rregullojnë dhe inspektojnë këtë fushë, si dhe situatës në terren, lidhur me të drejtat nga marrëdhënia e punës, me theks të veçantë sigurinë dhe shëndetin në punë.
“Të dhënat statistikore për aksidentet në vendet e punës, që përfundojnë me fatalitet, janë
shqetësuese. Që nga viti 2004 deri në vitin 2021, sipas Inspektoriatit të Punës, kanë humbur
jetën 232 persona në vendin e punës ose lidhur me punën. Ndërsa vetëm gjatë vitit 2022,
sipas të dhënave zyrtare në Kosovë, 15 persona kanë humbur jetën në vendin e punës, ndërsa
janë evidentuar 394 aksidente që kanë përfunduar me lëndime”, thuhet në raportin zyrtar.
Këto të dhëna sipas avokatit të popullit duhet të jenë thirrje për institucionet që të marrin masa për tu siguruar jetën dhe shëndetin e punëtorëve.
“Avokati i Popullit konstaton se shëndeti në punë është fushë ende e parregulluar juridikisht në
shumë segmente dhe e patrajtuar në kuptim të organizmit të zinxhirit institucional, i cili do t’i
jetësonte detyrimet e autoriteteve publike në mbrojtjen e shëndetit në punë. Veq kësaj, situata
rëndohet edhe si pasojë e mungesës së kontratave të punës, mungesës së sigurimit
shëndetësor, mosrespektimit të së drejtës në pushim, mungesës së trajnimeve të punëtorëve
për siguri dhe shëndet në punë, etj”, thuhet mes tjerash.
Sipas tij, detyrimet e shtetit konsistojnë në angazhimin për përcaktimin e
faktorëve kryesorë, të cilët ndikojnë në ekspozim ndaj rreziqeve, aksidenteve dhe sëmundjeve
në punë, përfshirë specifikat sipas dallimeve gjinore, në mënyrë që të ndërmerren masat e
nevojshme për eliminimin e tyre, përfshirë masat parandaluese.
Gjithashtu raporti thuhet se gjen që ka mungesë të kushteve të sigurta për punë, veçmas në ata sektorë
që janë identifikuar si më të predispozuar për sa i përket rrezikut për shkak të natyrës së
punës/profesionit dhe se në këtë aspekt mbetet shqetësuese mungesa e inspektimit dhe
mbikëqyrjes intensive dhe të vazhdueshme.
