Ushtruesja e detyrës së presidentes së Republikës së Kosovës, Albulena Haxhiu, së bashku me kryeministrin në detyrë Albin Kurti si dhe me zëvendëskryeministren dhe ministren e Drejtësisë në detyrë, Donika Gërvalla, kanë mbajtur diskutim me delegatët e kuvendit të atëhershëm, me rastin e 36-vjetorit të Deklaratës Kushtetuese të 2 Korrikut.
Me këtë rast, u.d. së presidentes Haxhiu, tha se më 2 Korrik 1990, dera e kuvendit iu mbyll delegatëve të Kosovës.
Ajo tutje tha se pamja e asaj dite nis me dyer të mbyllura, me polici para kuvendit, me delegatë jashtë sallës dhe me një pushtet që, pasi ia kishte marrë Kosovës autonominë, kërkonte t’ia merrte edhe zërin politik.
“Por mandati vjen nga populli, dhe atë ditë delegatët e Kosovës e dëshmuan këtë duke folur në emër të Kosovës edhe jashtë sallës së kuvendit. Pa atë skenë, nuk mund të kuptohet drejt 2 korriku. Regjimi mendonte se kishte ndalur një mbledhje të kuvendit, ndërkaq kishte lënë pas një pamje që Kosova nuk do ta harronte kurrë, delegatë që qëndronin jashtë sallës por që kishin hyrë brenda historisë”, u shpreh Haxhiu.
Ajo theksoi se në atë kohë, Kosova po përballej me dhunë të organizuar shtetërore, duke shtuar më tej se ajo nuk shihej vetëm në dhunën që ushtrohej nga policia e atëhershme, por edhe në goditjen mbi institucionet, shkollën, punën, gjuhën dhe vetë të drejtën e shqiptarëve të Kosovës për të vendosur për veten.
“Serbia synonte më shumë se qeverisjen e Kosovës. Synonte ta linte pa zë politik dhe pa mundësi që të shfaqej si subjekt më vete. Kundër kësaj u ngrit Deklarata Kushtetuese e 2 Korrikut”, theksoi Haxhiu.
Sipas u.d. të presidentes Haxhiu, Kosova e asaj kohe kishte shumë pak hapësirë, por kishte njerëz që dinin ta përdornin edhe atë pak hapësirë me mençuri dhe guxim, në mesin e tyre ishin delegatët që e miratuan Deklaratën, njerëzit që e hartuan dhe e mbështetën, si dhe të gjithë ata që e kuptuan se politika e Kosovës duhej të fliste me gjuhën e së drejtës, e jo me gjuhën e nënshtrimit.
“Në këtë histori, vend të veçantë ka akademik Gazmend Zajmi, një nga mendjet që i dha deklaratës qartësi juridike dhe rend kushtetues. Teksti i 2 korrikut kishte pesë pika dhe secila prej tyre e shtynte Kosovën jashtë pozitës së imponuar nga Serbia. Deklarata e përcaktoi aktin si vetëvendosje politike, e vendosi Kosovën si njësi të pavarur dhe të barabartë në kuadër të Federatës, përkatësisht Konfederatës së Jugosllavisë, dhe e konfirmoi atë si bashkësi politiko-kushtetuese të qytetarëve dhe komuniteteve të barabarta. Ajo refuzoi amendamentet e Serbisë të vitit 1989 dhe vendosi që kuvendi dhe bashkësia politike që përfaqësonte të emërtoheshin publikisht vetëm si Kosovë. Kur Muharrem Shabani e lexoi deklaratën para ndërtesës së kuvendit, Kosova e artikuloi publikisht qëndrimin e saj politik. Kosova nuk pranoi të trajtohej si krahinë e nënshtruar, por kërkoi që të njihej si njësi e pavarur dhe e barabartë”, ka pohuar Haxhiu.
Sipas saj, pas 2 Korrikut erdhi 7 Shtatori, Kushtetuta e Kaçanikut, pastaj referendumi për pavarësi dhe gjithë organizimi i viteve ’90-të. Ajo tha se Kosova u përpoq ta mbante veten në këmbë me institucionet që krijoi, me shkollën shqipe, me universitetin, me jetën politike dhe me qytetarët që nuk pranuan ta merrnin si të përhershme padrejtësinë që u ishte imponuar.
“Rruga politike e viteve ’90-të mori kuptimin e saj të plotë me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës. UÇK-ja e mori mbi vete barrën më të rëndë të historisë sonë të re, luftën për çlirimin e vendit. Sakrifica e dëshmorëve, qëndresa e luftëtarëve, dhuna mbi civilët, dëbimi masiv dhe spastrimi etnik e bënë të qartë para botës se Kosova nuk po kërkonte privilegj politik, por liri nga shtypja dhe dhuna e organizuar shtetërore. Pas luftës çlirimtare të UÇK-së dhe ndërhyrjes së aleatëve tanë, Kosova hyri në një fazë të re politike. Më 17 shkurt 2008, ajo e shpalli Republikën e Kosovës si shtet të pavarur, sovran dhe demokratik. Ajo ditë e vulosi para botës një kërkesë që ishte formuluar shumë më herët, në vendime politike, në akte kushtetuese, në organizim, në luftë dhe në sakrificë”, ka thënë Haxhiu.
Për këtë arsye, sipas Haxhiut, 2 Korriku nuk mund të mbetet në margjinë të kësaj historie, ai është çasti kur Kosova foli në emër të vetes dhe refuzoi që Serbia të vendoste për të.
“Me Deklaratën Kushtetuese, kërkesa për Republikë të Kosovës doli nga thirrja politike dhe hyri në gjuhën institucionale të përfaqësuesve të Kosovës. Sot, Republika e Kosovës i nderon delegatët e 2 Korrikut me mirënjohje të thellë dhe të përhershme. I nderojmë ata që janë në mesin tonë. I kujtojmë me respekt ata që nuk jetojnë më”, theksoi Haxhiu.
Ajo më tej tha se mirënjohja u takon edhe familjeve të tyre, sepse politika, në çaste të tilla, nuk qëndron vetëm në dokumente.
“Ajo kthehet në frikë brenda shtëpisë dhe në ankth për njeriun që ka marrë përsipër të thotë atë që regjimi kërkon ta ndalojë. Delegatët e 2 Korrikut nuk kishin as komoditetin e një seance normale, as sigurinë që e ofron një shtet i lirë. Përballë tyre ishte një regjim që kërkonte ta shndërronte dhunën në rend kushtetues. Kjo e vendos aktin e tyre në themelin politik të Republikës së Kosovës”, ka pohuar u.d. së presidentes Haxhiu.
Ajo më tha se sot, teksa kujtojmë 2 korrikun, duhet ta mbajmë të qartë kuptimin politik të asaj dite.
Haxhiu tha se Kosova nuk pranoi të flitej në emër të saj nga Serbia, nuk pranoi që dhuna të bëhej rend kushtetues, nuk pranoi që vullneti i popullit të zëvendësohej me polici dhe me amendamente të imponuara.
“Republika e sotme e nderon 2 Korrikun kur e mbron sovranitetin e saj në çdo cep, kur i mban institucionet në shërbim të qytetarëve dhe kur e bën të qartë se për Kosovën vendosin qytetarët e saj. Nderim i përhershëm për delegatët e 2 Korrikut. Nderim për të gjithë ata që e menduan, e mbrojtën dhe e çuan përpara idenë e Republikës së Kosovës”, tha në fund u.d. së presidentes Haxhiu.
